سردار سرتیپ پاسدار علیرضا افشار، از فرماندهان شناخته‌شده دوران دفاع مقدس و از مدیران باسابقه حوزه‌های نظامی، فرهنگی و اجرایی کشور، در مهرماه ۱۴۰۴ بر اثر عارضه قلبی درگذشت و پیکر او در میان جمعی از فرماندهان، مسئولان و پیشکسوتان دفاع مقدس بدرقه شد.
افشار از چهره‌هایی بود که بخش مهمی از فعالیت خود را در سال‌های پرالتهاب پس از پیروزی انقلاب اسلامی و دوران هشت سال دفاع مقدس سپری کرد و پس از پایان جنگ نیز در حوزه‌های مختلف نظامی، فرهنگی، علمی و اجرایی به فعالیت ادامه داد.
از جهاد سازندگی تا سپاه پاسداران
علیرضا افشار پس از پیروزی انقلاب اسلامی از جمله اعضای شورای مرکزی جهاد سازندگی بود و در فعالیت‌های این نهاد در خدمت‌رسانی به مناطق محروم مشارکت داشت. او همچنین از دانشجویان مسلمان پیرو خط امام(ره) بود و در جریان فعالیت‌های سیاسی سال‌های نخست انقلاب حضور داشت.
با شکل‌گیری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، افشار به این نهاد پیوست و در سال‌های دفاع مقدس در بخش‌های مختلف فرماندهی و سازماندهی نیروها فعالیت کرد. مسئولیت ریاست ستاد مرکزی سپاه در دوران جنگ، از مهم‌ترین بخش‌های کارنامه او در این دوره به شمار می‌رود.
فرماندهی در سال‌های دفاع مقدس
دوران دفاع مقدس بخش مهمی از کارنامه سردار افشار را تشکیل می‌دهد. او در جایگاه ریاست ستاد مرکزی سپاه، در برنامه‌ریزی، هماهنگی و پشتیبانی فعالیت‌های سپاه در جبهه‌ها نقش داشت.
پس از پایان جنگ نیز مسئولیت‌های او در ساختار سپاه ادامه پیدا کرد و ریاست ستاد مشترک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و فرماندهی نیروی مقاومت بسیج را بر عهده گرفت.
فرماندهی بسیج یکی دیگر از مقاطع مهم فعالیت او بود؛ دوره‌ای که پس از پایان جنگ، سازماندهی و توسعه این مجموعه در دستور کار قرار داشت.
از دانشگاه امام حسین(ع) تا حوزه فرهنگ دفاع مقدس
فعالیت‌های سردار افشار تنها به حوزه فرماندهی نظامی محدود نماند. ریاست دانشگاه امام حسین(ع)، معاونت فرهنگی و تبلیغات دفاعی ستاد کل نیروهای مسلح و ریاست بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس از دیگر مسئولیت‌های او بود.
حضور او در حوزه حفظ و انتقال تجربه‌های دفاع مقدس، بخش دیگری از کارنامه چندوجهی وی را شکل داد. در این دوره، ثبت خاطرات و تجربه‌های رزمندگان و فرماندهان و انتقال آن به نسل‌های بعد، به یکی از محورهای مهم فعالیت‌های فرهنگی دفاع مقدس تبدیل شده بود.
افشار همچنین در دانشگاه عالی دفاع ملی به فعالیت علمی و آموزشی پرداخت و در حوزه‌های مرتبط با مدیریت راهبردی و تهدیدات نوین تدریس و پژوهش داشت.
تجربه در مدیریت اجرایی و سیاسی
فعالیت سردار افشار پس از جنگ به ساختارهای نظامی و فرهنگی محدود نماند. او در دولت‌های نهم و دهم معاون سیاسی وزارت کشور بود و در مقاطعی نیز مسئولیت ریاست ستاد انتخابات کشور را بر عهده داشت.
این سوابق، کارنامه او را از یک فرمانده نظامی صرف فراتر برد و تجربه او را در حوزه‌های اجرایی، سیاسی و مدیریتی نیز گسترش داد.
آخرین روایت‌ها از یک فرمانده قدیمی
یکی از بخش‌های قابل توجه درباره سال‌های پایانی زندگی سردار افشار، ثبت بخشی از خاطرات و تجربیات او در مرکز اسناد، تحقیقات و نشر معارف دفاع مقدس و مجاهدت‌های سپاه بود.
روایت‌ها و تجربیات زیسته او در قالب ۲۲ جلسه مصاحبه تدوین شده بود و در زمان حیاتش برای بازبینی و تأیید نهایی در اختیار او قرار داشت. قرار است این مجموعه پس از تکمیل مراحل نهایی منتشر شود.
این اثر می‌تواند بخشی از تجربه مستقیم یکی از فرماندهان نسل اول سپاه از تحولات سال‌های انقلاب، دفاع مقدس و دوره‌های پس از آن را در اختیار پژوهشگران و علاقه‌مندان قرار دهد.
بزرگداشت سردار افشار
پس از درگذشت سردار علیرضا افشار، مراسم بزرگداشت او با حضور جمعی از مقامات لشکری و کشوری و پیشکسوتان دفاع مقدس در مسجد امام صادق(ع) برگزار شد.
در این مراسم، جمعی از فرماندهان ارشد نیروهای مسلح، مسئولان دولتی و نمایندگان مجلس حضور داشتند و یاد و خاطره این فرمانده دوران دفاع مقدس را گرامی داشتند.
سردار علیرضا افشار در طول چند دهه فعالیت خود، مسئولیت‌هایی در عرصه‌های نظامی، فرهنگی، علمی و اجرایی بر عهده داشت؛ مسیری که از فعالیت‌های انقلابی و جهاد سازندگی آغاز شد، با حضور در سپاه و دوران دفاع مقدس ادامه یافت و پس از جنگ نیز در حوزه‌های مختلف مدیریتی و فرهنگی دنبال شد.
کارنامه او، در کنار روایت‌هایی که از سال‌های فعالیتش به جا مانده، بخشی از تاریخ مدیریتی و نظامی جمهوری اسلامی در دهه‌های پس از انقلاب را شکل می‌دهد؛ خاطراتی که قرار است با انتشار مجموعه مصاحبه‌های انجام‌شده با او، امکان دسترسی پژوهشگران و نسل‌های آینده به بخشی از این تجربه‌ها را فراهم کند.
